Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi (SSM), Atlı Köşk olarak anılan köşk ve galerilerden oluşmaktadır. 1950 yılında, Hacı Ömer Sabancı tarafından satın alınan Atlı Köşk, uzun yıllar ailenin yazlık evi olarak kullanılmış, daha sonra Sakıp Sabancı’nın daimi konutu olmuş ve onun zengin hat ve resim koleksiyonunu barındırmış, 1998 yılında müzeye dönüştürülmek üzere Sabancı Üniversitesi’ne tahsis edilmiştir. Galeri bölümünün eklenmesiyle 2002 yılında ziyarete açılan Müze’nin sergileme alanları 2005 yılında genişletilerek teknik düzeyde uluslararası standartlara kavuşturulmuştur.

SSM, bugün zengin koleksiyonu, ev sahipliği yaptığı uluslararası geçici sergiler, konservasyon birimleri, örnek eğitim programları, gerçekleştirilen konser, konferans ve seminerlerle çok yönlü bir müzecilik anlayışını yansıtmaktadır.

SSM Koleksiyonları, Üç Temel Kategori

Osmanlı Hat Sanatı’nın 500 yıllık örneklerine kapsamlı bir bakış sunan Sakıp Sabancı Müzesi Osmanlı Hat Sanatı Koleksiyonu, başta nadir el yazması Kur’an-ı Kerim’ler olmak üzere, kıtalar, murakkaalar, levhalar, hilyeler, ferman, berat ve menşurlar ile hattat aletlerinden oluşmaktadır. Sakıp Sabancı Müzesi, koleksiyon geleneğini sürdürerek Osmanlı Hat Sanatı Koleksiyonu’na sürekli yeni eserler kazandırmış ve bu eserleri Köşk bölümünde yer alan Osmanlı Hat Salonları’nda ziyaretçilerle buluşturmuştur.

Sakıp Sabancı Müzesi Resim Koleksiyonu, erken dönem Türk resminin seçkin örnekleriyle, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde İstanbul’da çalışmış yabancı sanatçıların, 1850-1950 yılları arasına tarihlenen eserlerinden oluşmaktadır.

Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinden günümüze ulaşmış parçalardan oluşan Sakıp Sabancı Müzesi Arkeolojik ve Taş Eserler Koleksiyonu Müze bahçesinde sergilenmektedir. Atlı Köşk’ün giriş katındaki üç oda ise Sabancı Ailesi’nin köşkte yaşadığı dönemde kullandığı mobilyalar ve 18.-19. yüzyıl dekoratif sanat eserleriyle döşenmiş halde, olduğu gibi korunmaktadır.

SSM’de Açılan Sergiler

SSM, 2002 yılındaki açılışından bu yana pek çok sergiye ev sahipliği yapmaktadır.

Müze’de, “Medicilerden Savoylara Floransa Saraylarında Osmanlı Görkemi”, “Lizbon Calouste Gulbenkian Müzesi’nden Başyapıtlarla Doğu’dan Batı’ya Kitap Sanatı ve Osmanlı Dünyası’ndan Anılar”, “Cengizhan ve Mirasçıları: Büyük Moğol İmparatorluğu”, “Tanrı’ya Adanmış Halılar: Transilvanya Kiliselerinde Anadolu Halıları” ve “Louvre Koleksiyonları’ndan Başyapıtlarla İslam Sanatı’nın Üç Başkenti: İstanbul, İsfahan, Delhi” gibi tarih konulu sergilerin yanı sıra “Picasso İstanbul’da”, “Heykelin Büyük Ustası Rodin İstanbul’da” ve “İstanbul’da Bir Sürrealist: Salvador Dali” gibi modern sanatın büyük ustalarını konu alan dev retrospektifler sergilenmiştir. Müze, 2010 yılında, “Fırça ve Kalemin İzinde Sınırları Aşmak”, “Efsane İstanbul: Bizantion’dan İstanbul’a - Bir Başkentin 8.000 Yılı”, “Ağa Han Müzesi Hazineleri” ve Londra’daki Victoria and Albert Müzesi (V&A) tarafından düzenlenen “Jameel Ödülü 2009” isimli sergilere ev sahipliği yapmıştır.

SSM, 2011 yılında da birçok yeniliklerle sergi programını sürdürmüştür. Yılın ilk sergisi, “Karşıdan Karşıya - MÖ 3. Bin’de Kiklad Adaları ve Batı Anadolu”, Türkiye müzelerinin yanı sıra Atina Milli Arkeoloji Müzesi, N. P. Goulandris Vakfı Kiklad Sanatı Müzesi’nden gelen 340 eseri ağırlamıştır. Sergide, uygarlığın adımlarının atıldığı Anadolu ve hemen yakınında bulunan Kiklad Takımadaları arasındaki ilişkiler incelenerek, benzeşen, ancak bölgesel özelliklerini koruyan iki kültürün öyküsü dile getirilmiştir. Bu, Türk ve Yunan bilim adamlarının birlikte tasarladıkları ilk ortak çalışma olmaktadır. Yılın ikinci sergisi ise, 12. İstanbul Bienali ile eşzamanlı açılan “Son Kez, İlk Kez” başlıklı sergi olmuştur. Sophie Calle’nin özgün bakış açısı, görme duyusunun başrolde olduğu bu sergide fotoğraf ve video sanatıyla hayat bulmuştur. 2011’in son döneminde ise, SSM Resim Koleksiyonu sergisi, “Bir Ülke Değişirken - Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türk Resmi” başlığıyla ziyarete açılmıştır. Osman Hamdi Bey, Fikret Muallâ, Halil Paşa, Şehzade Abdülmecid Efendi ve İzzet Ziya gibi, Türk Resim Sanatı’nın önemli sanatçılarının eserlerini içeren sergi, yeni yapılan özel galerisinde sürekli teşhir edilecektir.

SSM’nin Yurt Dışında Açtığı Sergiler

SSM, kendi mekânlarında çeşitli sergilere ev sahipliği yapmanın yanı sıra yurt dışında düzenlenen sergilere de ödünç eserler vererek uluslararası sergilerde koleksiyonunu tanıtma olanağına sahip olmuştur.

Hat ve resim koleksiyonundan seçme eserler, daha Müze kurulmadan Sakıp Sabancı’nın özel koleksiyonu olarak, 1998-2001 yılları arasında New York Metropolitan Müzesi, Los Angeles County Sanat Müzesi, Harvard Üniversitesi Arthur M. Sackler Müzesi, Louvre Müzesi, Berlin Guggenheim Müzesi ve Frankfurt’ta Museum für Angewandte Kunst’ta sergilenmiştir.

Müze’nin kuruluşundan itibaren ödünç eser vererek katıldığı sergiler arasında Brüksel “Mothers, Goddesses and Sultanas” sergisi (2004-2005); Londra “Turks: A Journey of a Thousand Years, 600-1600” sergisi (2006); Amsterdam “Istanbul: The City and the Sultan” (2006-2007) sergisi bulunmaktadır.

Sakıp Sabancı Müzesi ayrıca yurt dışındaki saygın müzelerde tümüyle kendi koleksiyonlarıyla açtığı sergilerle de adından söz ettirmiştir. 2007 ve 2008 yıllarındaki, Lizbon Gulbenkian Müzesi’ndeki “Çağrışımları, Yolculukları ve Atmosferiyle İstanbul, Sakıp Sabancı Müzesi Resim Koleksiyonundan Tablolar” sergisi, Madrid Real Academia de Bellas Artes de San Fernando’daki “Altın Satırlar: Sakıp Sabancı Müzesi’nden Osmanlı Hat Sanatı” adlı sergi ve Sevilla’da, Real Alcázar’da “Sakıp Sabancı Müzesi’nden Osmanlı Hat Sanatı” adlı sergilerin ardından, Sakıp Sabancı Müzesi, 2009 yılında Fransa’da Türkiye Mevsimi etkinlikleri kapsamında Paris’te Grand Palais’de açılan “Bizans’tan İstanbul’a: İki Kıtanın Limanı” adlı sergiye koleksiyonlarından ödünç verdiği eserlerle katılmıştır.

Yurt içinde ise, 2011 yılında SSM Resim Koleksiyonu’ndan iki eser, İstanbul Modern Sanat Müzesi’nde 16 Eylül 2011-22 Ocak 2012 tarihleri arasında ziyarete açılan “Hayal ve Hakikat: Türkiye’den Modern ve Çağdaş Kadın Sanatçılar” sergisine ödünç verilmiştir.

Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi ve Dilek Sabancı Sanat Galerisi

1 Ekim 2009 tarihinde ziyarete açılan Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi, Mardin’in kentsel oluşumunu ve yaşam kültürünü sergilemeyi ve tanıtmayı amaçlamakta, Dilek Sabancı Sanat Galerisi ise geçici sergilerle, Mardin’de modern ve çağdaş sanat platformu oluşturmayı hedeflemektedir.

Dilek Sabancı Sanat Galerisi, 2010 yılında ilk sergisi olan “Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi Koleksiyonu’ndan Seçmelerle - Doğa, İnsan ve Deniz” adlı sergiye ev sahipliği yapmış, bu sergiyi 2010 yılında Ekim ayında açılan “Abidin Dino Mardin’de” isimli sergi takip etmiştir.

2011 yılında, Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi ve Dilek Sabancı Sanat Galerisi, Sabancı Vakfı’nın desteğiyle yaşayan en büyük fotoğraf sanatçılarından Ara Güler’i ağırlayarak “Seyreyle... Ara Güler Mardin’de” isimli sergisini açmıştır. Bir yıl boyunca açık kalacak sergide, yaşamın akışı içinde saptanan “an”ların belgesi, sanatseverlerle buluşmaktadır. Sergi boyunca, 7-14 yaş grubundaki çocuklar için eğitim programları da düzenlenmektedir.

Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi ve Dilek Sabancı Sanat Galerisi’nin ziyaretçi sayısı, açılışından 2011 sonuna kadar olan dönemde 210.000’i geçmiştir.

SSM Eğitim Faaliyetleri ve Etkinlikler

Picasso sergisiyle yoğun bir biçimde yürütülmeye başlanan eğitim programları, 2011 yılında da sayı, çeşitlilik ve içerik açısından geliştirilerek sürdürülmüştür. Yıl boyunca yetişkin ve çocuklar için özel grup atölye etkinlikleri ve çocuk eğitim programları yürütülmüştür. 2011’de atölye etkinliğine katılan toplam öğrenci sayısı 16.744 olarak gerçekleşmiştir. Yetişkin eğitimleri kapsamında, Prof. Dr. Hasan Bülent Kahraman’ın koordinatörlüğünde, Prof. Dr. Semra Germaner, “Resimde Osmanlı Modernleşmesi ve Cumhuriyet Dönemi Sanatı” eğitim programını, Prof. Dr. Ali Akay, “Güncel Sanatı Okumak” eğitim programını vermiştir.

2011 yılında, SSM “the Seed”, “İstanbul Resitalleri Claude – Achille Debussy Sezonu”na ev sahipliği yapmıştır. Piyano resitallerinin yanı sıra, Eylül ve Ekim aylarında SSM Fıstıklı Teras’ta caz konserleri gerçekleştirilmiştir.

Güncel sergileri destekleyen film gösterimleri, konferanslar, Sabancı Üniversitesi öğrencileriyle galeri sohbetleri ve rehberli turlar 2011 yılında da gerçekleştirilmiş ve Komşu Günü etkinlikleri devam etmiştir.